Gujarat Exclusive > ગુજરાત એક્સક્લૂઝિવ > વિપક્ષમાં અંગ્રેજી, જ્યારે ભાજપ પાસે હિંદીમાં સારા વક્તાઓની ફોજ

વિપક્ષમાં અંગ્રેજી, જ્યારે ભાજપ પાસે હિંદીમાં સારા વક્તાઓની ફોજ

0
466

 

 

નવી દિલ્હીઃ તૃણમૂલ સાંસદ મહુઆ મોઇત્રાની લોકસભામાં આપેલું પ્રથમ ભાષણ બે સપ્તાહથી ચર્ચાનો વિષય બનેલું છે. યાદ નથી કે છેલ્લે ક્યા રાજનેતાનું ભાષણ આટલી હદ સુધી ચર્ચાનો વિષય બન્યું હોય. સંસદમાં આપેલા મોઇત્રાના ભાષણની લોકોએ ખૂબ પ્રશંસા કરી હતી કારણ કે તેમણે અનેક લોકોની ભાવનાઓને સંસદમાં મુકી હતી. ઘણા લોકોને લાગે છે કે મોદી ફાસિસ્ટ છે પરંતુ કેટલાક લોકો છે જેઓ એમ કહી શકે છે. તેમનુ ભાષણ વાયરલ થવા પાછળનું કારણ પણ આ જ હતું. તેમણે જોશ અને ઉત્સાહથી તેને સારી રીતે રજૂ કર્યું હતું. એક સારા રાજનીતિક ભાષણની જેમ તેમણે તમને યુદ્ધ લડવાની ભાવના આપી હતી.

જોકે, ધ્યાન આપવાની વાત એ છે કે તેમનુ ભાષણ હિંદી અને બાંગ્લામા નહોતું પરંતુ અંગ્રેજીમાં હતું. એ પણ ત્યારે જ્યારે દેશમાં ફક્ત 10 ટકા ભારતીયો અંગ્રેજી બોલવાન દાવો કરે છે. અંગ્રેજીમાં સારુ ભાષણ આપવાથી તમે એલીટ લિબરલની તાળીઓ મેળવી શકો છો પરંતુ હિંદી અથવા અન્ય ક્ષેત્રીય ભાષામાં આપેલા ભાષણ જ તમને મત અપાવશે. વિપક્ષમાં તમને ઘણા સારા અંગ્રેજીમાં વક્તા મળશે જ્યારે ભાજપ પાસે હિંદીમાં સારા વક્તાઓની ફોજ છે. આ ફક્ત સંયોગ જ છે કે ભાજપના બંન્ને વડાપ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેઇ અને નરેન્દ્ર મોદી અસાધારણ વાચક રહ્યા છે. એ કહેવું મુશ્કેલ છે કે મોદી ફક્ત પોતાની બોલવાની કળાના કારણે કેટલા મત મેળવે છે પરંતુ તેમાં થોડી શંકા નથી કે મતદાતાઓ માટે તેમની અપીલ તેમની મતબેન્કમાં વધારો કરવામાં એક મોટો હિસ્સો છે. હું એવા મતદાતાઓને મળ્યો છું કે જે કહે છે કે મોદીને બોલતા સાંભળીને તેમને સારુ લાગે છે.

મેં જોયું છે કે લોકો પોતાનું કામ છોડીને મોદીનું ભાષણ સીધું પ્રસારણ જુએ છે. ચૂંટણીમાં જ્યારે ભાજપ કોઇ બેઠક પર ખરાબ પ્રદર્શન કરી રહી હોય છે તો પાર્ટીના કાર્યકર્તા તમને જણાવે છે કે મોદી આગામી સપ્તાહમાં એક રેલી સંબોધિત કરવા અહીં આવી રહ્યા છે ત્યારે ચીજો બદલાઇ જાય છે. એક ભાજપના નેતાએ મને કહ્યું કે, તેમના અંદાજ અનુસાર, મોદીની રેલીઓ એક બેઠક પર વોટ શેરમાં ચાર ટકાનું અંતર લાવે છે.

રાષ્ટ્રપતિ અભિયાનને લઇને રાષ્ટ્રપતિનું ટેલીપ્રોમ્પ્ટર

મોદીની રેલીઓને ટીવી કાર્યક્રમો માટે ડિઝાઈન કરવામાં આવે છે એટલા માટે તેમનો પ્રભાવ ફક્ત ત્યાં સુધી સિમિત રહેતો નથી જ્યાં તેઓ લોકોને સંબોધિ રહ્યા છે. એક જમાનો હતો જ્યારે ન્યૂઝ ચેનલો મોટાભાગના નેતાઓના ભાષણોની મહત્વની વિગતો પ્રસારિત કરતી હતી. કોઇ ન્યૂઝ ચેનલે પૂર્વ વડાપ્રધાન મનમોહન સિંહના આખા ભાષણને પ્રસારિત કર્યો હોય. પરંતુ 2013માં જેવા મોદીએ ચૂંટણી અભિયાનની શરૂઆત કરી ન્યૂઝ ચેનલોએ મોદીની રેલીના ભાષણોનું સીધું પ્રસારણ કરવા લાગી તે પણ શરૂઆતથી લઇને અંત સુધી. ટીવી ચેનલોમાં ટોચનો નિર્ણય નિર્માતાઓ અને સંપાદકીય અને અન્યએ મને જણાવ્યુ કે, પરદા પાછળ શું ચાલી રહ્યું છે. મોદીના ભાષણોએ સારી ટીઆરપી અપાવી હતી. બ્રાન્ડ મોદીને બનાવવામાં ભાષણની ભૂમિકા એ હદે મહત્વપૂર્ણ છે કે તે રાષ્ટ્રપતિના ટેલીપ્રોમ્પ્ટરનો ઉપયોગ કરનારા એકમાત્ર ભારતીય રાજનેતા છે. જોકે, આ પશ્વિમમાં ખૂબ સામાન્ય વાત છે. મોટાભાગના વિપક્ષી નેતાઓને એ વાતથી અજાણ છે કે આ કેવી રીતે કામ કરે છે. જમીન પર લાગેલી એલસીડી સ્ક્રીન પર આપવામાં આવેલા પારભાસી ગ્લાસ પર શબ્દો દર્શાવવામાં આવે છે. અને એક પોડિયમ પર બે સેટ હોય છે. એક સ્પીકરની ડાબી અને બીજું જમણી બાજુ. આ પ્રકારના વક્તાઓ જમણેથી ડાબી બાજુ જોતા રહેતા હોય છે. દર્શકોને એમ લાગતુ નથી કે વક્તા જોઇને બોલી રહ્યો છે. રાષ્ટ્રપતિના ટેલીપ્રોમ્પ્ટર કોઇને પણ એક સારા વક્તાની જેમ બતાવે છે. જોકે, જો ટેલીપ્રોમ્પ્ટર તૂટી જાય તો પછી બેચારા વક્તાનો ભગવાન જ બચાવી શકે છે.

વિપક્ષનો કોઇ નેતા આ અંગે વિચાર કરતો નથી. રાષ્ટ્રપતિના ટેલીપ્રોમ્પ્ટરન ઉપયોગ શું છે. મોદી તેનો ઉપયોગ કેમ કરે છે. આપણા વિપક્ષી નેતા રાજનીતિક પ્રચાર માટે પોતાનો દ્રષ્ટિકોણમાં એટલા આકસ્મિક નથી કે તેમને નથી લાગતું કે તેમને શીખવાની અથવા સુધારવાની આવશ્યકતા છે. એવું એટલા માટે કારણ કે વિપક્ષ એ રાજવંશોથી ભરેલું છે જે પોતાની પાર્ટીઓમાં ઉઠનારી પોતાની સુક્ષ્મતાને સાબિત કરવું નથી. એ આશ્વર્યની વાત છે કે મહુઆ મોઇત્રા કોઇ રાજવંશથી આવતી નથી. તે કઠીન રસ્તા પર ચાલતા આગળ વધી રહી છે.

સારા વક્તા આજની માંગ છે

ભારતમાં એવા અનેક રાજનેતા છે જે વાકચાતુર્ય તો નથી પરંતુ વક્તા હોવા છતાં સફળ થયા છે. મુલાયમ સિંહ યાદવ અને અશોક ગેહલોતની ભાષા સમજથી બહાર છે. નીતિશ કુમાર અને માયાવતી ભાષણની કળા ખૂબ જ નરમ છે. સોનિયા ગાંધીનો વિદેશી લહેકો સામે આવી જાય છે. નવીન પટનાયક ઓડિયામાં બોલે છે. લાલુ પ્રસાદ યાદવ જેવા અપવાદ જ ફક્ત આ ધારણાને સાબિત કરે છે. ભારતીય રાજનીતિમાં સફળ થવા માટે તમારે વાસ્તવમાં એક સારા સંચાલક હોવાની આવશ્યકતા નથી. જોકે, 24 કલાક ચાલનારી ન્યૂઝ ચેનલો આવ્યા બાદ અને સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ થઇ રહેલી જાણકારી વચ્ચે ભાષણની વેલ્યૂ વધી ગઇ છે. જે સમયે નવીન પટનાયક અને મુલાયમ સિંહ પોતાના કરિયરની શરૂઆત કરી રહ્યા હતા ત્યારે તેમની પાસે અપેક્ષા આજના સમયમાં અમ જેટલા રાજનેતાઓને જોઇ અને સાંભળી રહ્યા છે તે ખૂબ વધારે હતી. સારા વક્તીઓની અછતની સાથે વિપક્ષે ભારતીય મતદાઓને ધ્યાનમાંથી છૂટી ગયા છે. મહુઆ મોઇત્રાએ ઓછામાં ઓછા અંગ્રેજી દર્શકોનું ધ્યાન આકર્ષિત કર્યું છે. ભાજપ વિરુદ્ધ અભિયાન ચલાવવા પર પર્યાપ્ત રૂપમાં ખતરો અનુભવ કરી રહી છે. તેમના ભાષણથી લોકો એ વિચારવા લાગ્યા છે કે શું મોદી સરકાર ફાસીવાદના સંકેટ આપી રહી છે. સારું ભાષણ લોકોને સાંભળવા માટે મજબૂર કરે છે.

પ્રમોદ મહાજનનું યોગદાન

ભાજપ અને આરએસએસ હંમેશા રાજનીતિ સંચારમા સારા ભાષણનું મહત્વ જાણે છે. તે લાંબા સમયથી તેને આગળ વધારવામાં લાગ્યા છે. તેમણે 1982માં ભાવની રાજનેતાઓને ટ્રેનિગ આપવા માટે એક સંસ્થા સ્થાપિત કરી હતી. રામભાઉ, મ્હાલગી પ્રબોધિની જે નેતૃત્વના અન્ય બાબતો વચ્ચે સાર્વજનિક બોલવાનું શીખવે છે. સાર્વજનિક બોલવાની કાર્યશાળાઓમાં પોતાના કાર્યકર્તાઓને પ્રોત્સાહિત કરનારી આ યોજના કોગ્રેસ માટે કલ્પના કરવી મુશ્કેલ છે. પાર્ટી મોટા નેતાઓને હતોત્સાહિત કરે છે.

મને ભાજપ-આરએસએસના ઇકોસિસ્ટમમાં ભાષણનું મહત્વનો અહેસાસ ત્યારે થયો જ્યારે એક ભાજપના કાર્યકર્તાએ મને પ્રમોદ મહાજનનો એક જૂનો વીડિયો જોવા માટે કહ્યો હતો. ફાયરબ્રાન્ડ ભાજપના નેતાએ એકવાર પાર્ટીના કાર્યકર્તાઓના એક જૂને સંબોધિત કર્યા હતા. તેમણે સાર્વજનિક રીતે બોલવાની ટ્રેનિંગ આપી હતી. મહાજનની 2006માં ગોળી મારીને હત્યા કરી દેવામાં આવી હતી પરંતુ આજે પણ ભાજપના કાર્યકર્તા તેમના ભાષણને જોવે છે. સંયોગથી મહાજન ભવિષ્યના ભાજપના નેતાઓને ટ્રેનિંગ આપવા માટે રામભાઉ મ્હાલગી પ્રબોધિનીનો ઉપયોગ કરવામાં એક પ્રેરક શક્તિ હતા. ભાષણમાં એક બિંદુ પર મહાજન કહે છે કે જો તમે પ્રથમ કેટલીક મિનિટોમાં શ્રોતાઓના મગજ પર કબજો ના કરી લો તો એ મહત્વનું નથી કે તમે કઇ મહત્વપૂર્ણ વાત કરી રહ્યા હોય. તમે શ્રોતાનું ધ્યાન હારી ગયા છો. સારા સંચાલકોની અછતની સાથે વિપક્ષ ભારતીય મતદાતાનું ધ્યાન ગુમાવી બેઠો છે. મહુઆ મોઇત્રાએ ઓછામાં ઓછું અંગ્રેજી દર્શકોનું ધ્યાન આકર્ષિત કર્યું છે. ભાજપ સ્પષ્ટ રીતે તેના વિરુદ્ધ અભિયાન જવાથી ખતરો અનુભવે છે.

શું ખરેખર હવે મહેન્દ્રસિંહ ધોનીએ નિવૃતિ લેવાનો સમય આવી ગયો છે?